Zoroastrisme: een van de oudste geloven ter wereld

Het zoroastrisme is een van de oudste nog bestaande geloven. Het ontstond in het oude Iran en was eeuwenlang de godsdienst van de Perzische rijken. Na de komst van de islam nam het aantal aanhangers sterk af. Tegenwoordig zijn er wereldwijd naar schatting nog zo’n honderdduizend tot tweehonderdduizend zoroastriërs, vooral in India en Iran.

Zoroastrisme in het kort

Profeet Zarathustra, in het Grieks Zoroaster
Ontstaan Iran, tussen ongeveer 1500 en 600 voor Christus (onzeker)
God Ahura Mazda, de Wijze Heer
Heilige teksten De Avesta, met de Gatha’s van Zarathustra zelf
Gebedshuis Vuurtempel
Kernspreuk Goede gedachten, goede woorden, goede daden

Wie was Zarathustra?

Over Zarathustra is weinig met zekerheid bekend, zelfs niet wanneer hij leefde. Taalkundig onderzoek van de oudste hymnen, de Gatha’s, wijst op een periode ergens in het tweede millennium voor Christus. Andere onderzoekers plaatsen hem rond 600 voor Christus. Volgens de overlevering was hij een priester die op dertigjarige leeftijd een visioen kreeg van Ahura Mazda, de Wijze Heer. Hij verkondigde dat Ahura Mazda de enige ware god was en kreeg aanvankelijk veel tegenstand.

Goed en kwaad

Centraal staat de strijd tussen goed en kwaad. Tegenover Ahura Mazda en de goede geest staat Angra Mainyu, de verderfelijke geest. Elke mens kiest zelf welke kant hij kiest, en die keuze telt. Na de dood moet de ziel de Chinvat-brug over, die breed is voor wie goed heeft geleefd en smal als een scheermes voor wie kwaad deed. Aan het eind der tijden zal het goede volgens het geloof definitief winnen.

Die ideeën over een laatste oordeel, hemel en hel, engelen en een verlosser aan het eind der tijden komen ook voor in het jodendom, christendom en de islam. Veel historici denken dat het zoroastrisme daar invloed op heeft gehad, maar hoe groot die invloed was, is onderwerp van discussie.

De rol van het vuur

Zoroastriërs worden soms vuuraanbidders genoemd, maar dat klopt niet. Het vuur is een symbool van zuiverheid en van het licht van Ahura Mazda, geen god. In vuurtempels brandt een heilig vuur dat nooit mag doven. Gelovigen bidden naar een lichtbron toe, zoals het vuur of de zon. Omdat ook aarde, water en vuur zuiver moeten blijven, werden overledenen traditioneel niet begraven of gecremeerd, maar op een dakhma, een toren van stilte, aan gieren overgelaten. Dat gebruik is op de meeste plaatsen verdwenen.

De parsi’s in India

Na de islamitische verovering van Perzië in de zevende eeuw vluchtte een deel van de zoroastriërs naar India. Hun nakomelingen heten parsi’s, naar Perzië. De meesten wonen in en rond Mumbai. Ondanks hun kleine aantal speelden parsi’s een grote rol in het Indiase bedrijfsleven, met families als Tata en Godrej. Ook zanger Freddie Mercury, geboren als Farrokh Bulsara op Zanzibar, kwam uit een parsi-familie.

Nowruz

Het bekendste feest uit de zoroastrische traditie is Nowruz, het Perzische nieuwjaar, op de dag van de lente-equinox rond 21 maart. Het wordt nu gevierd door Iraniërs, Koerden, Afghanen en andere volken, ongeacht hun geloof. Bekijk alle feestdagen in de kalender met feestdagen van 2027.

Cultuurwijs is een uitgave van Mindbogglingmedia B.V., Dokter van Deenweg 162, 8025 BM Zwolle. KvK 85952516.
Over de redactie · Redactioneel beleid · Colofon