Keti Koti is de jaarlijkse herdenking en viering van de afschaffing van de slavernij in Suriname en de Nederlandse Antillen. De dag valt op 1 juli. Overdag wordt in Amsterdam en andere steden het slavernijverleden herdacht, daarna wordt de vrijheid gevierd met muziek, eten en traditionele kleding.
Keti Koti in het kort
| Datum | 1 juli |
|---|---|
| Betekenis | Verbroken ketenen, in het Sranantongo |
| Wat wordt herdacht | De afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863 |
| Nationale herdenking | Bij het Nationaal Monument Slavernijverleden in het Oosterpark, Amsterdam |
| Officiële vrije dag | In Suriname wel, in Nederland niet |
Wat betekent Keti Koti?
Keti Koti komt uit het Sranantongo, de omgangstaal van Suriname. Keti betekent ketting of keten, koti betekent gebroken of doorgesneden. Keti Koti betekent dus verbroken ketenen.
De afschaffing in 1863
Nederland was in de zeventiende en achttiende eeuw een van de grote slavenhandelaars. Honderdduizenden Afrikanen werden onder Nederlandse vlag naar Amerika verscheept en tot slaaf gemaakt op plantages in onder meer Suriname en op de eilanden. Nederland schafte de slavernij pas op 1 juli 1863 af, later dan Engeland en Frankrijk.
Vrij waren de mensen in Suriname en op de Antillen op die dag nog niet helemaal. Ze moesten nog tien jaar onder staatstoezicht verder werken op de plantages, tegen een klein loon. De echte vrijheid kwam pas in 1873. De eigenaren kregen wel een vergoeding van de staat voor het verlies van hun zogenoemde eigendom. De mensen die tot slaaf waren gemaakt kregen niets.
Hoe wordt Keti Koti gevierd?
De dag begint in Amsterdam met de Nationale Herdenking bij het monument in het Oosterpark, dat in 2002 werd onthuld. Daarna volgt een festival met muziek, dans en eten. Veel vrouwen dragen een koto, de traditionele Surinaamse jurk, met een angisa, een gevouwen hoofddoek waarvan de vouw een boodschap kan uitdrukken. Op veel plekken worden Keti Koti-tafels georganiseerd, waar mensen met verschillende achtergronden samen eten en praten over het slavernijverleden en de doorwerking ervan.
Excuses en herdenkingsjaar
Op 19 december 2022 bood premier Mark Rutte namens de Nederlandse regering excuses aan voor het slavernijverleden. Op Keti Koti 2023, precies 150 jaar na 1873, deed koning Willem-Alexander dat namens zichzelf en het koningshuis tijdens de herdenking in het Oosterpark. Die dag was het begin van een herdenkingsjaar. Over de vraag of Keti Koti in Nederland een nationale vrije dag moet worden, wordt al jaren gediscussieerd. Sommige werkgevers en gemeenten geven hun medewerkers op 1 juli vrij.
Keti Koti staat samen met andere gedenkdagen in de kalender met alle feestdagen van 2027.