Día de los Muertos: zo viert Mexico de Dag van de Doden

Día de los Muertos, de Dag van de Doden, is in Mexico een feest om overleden familieleden te eren. Op 1 en 2 november komen volgens de traditie de zielen van de doden even terug naar de levenden. Families maken altaren met hun foto’s en lievelingseten, versieren graven en blijven soms de hele nacht op de begraafplaats. Het is verdrietig en vrolijk tegelijk.

Día de los Muertos in het kort

Datum 1 en 2 november, in sommige streken al vanaf 31 oktober
Land Mexico, ook gevierd door Mexicanen in de Verenigde Staten
Symbolen Altaren (ofrendas), goudsbloemen, suikerschedels, La Catrina
Erfgoed Sinds 2008 op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed

Waar komt het feest vandaan?

Het feest is een mengeling van inheemse en katholieke tradities. De Azteken en andere volken in Mexico hadden al rituelen voor de doden, onder meer rond de godin Mictecacihuatl. De Spaanse veroveraars brachten in de zestiende eeuw Allerheiligen en Allerzielen mee, die ook op 1 en 2 november vallen. Uit die combinatie ontstond het feest zoals het nu wordt gevierd.

De eerste dag, 1 november, is vooral gewijd aan overleden kinderen, de angelitos. Op 2 november worden de volwassenen herdacht.

De ofrenda: een altaar voor de doden

Thuis maken families een ofrenda, een altaar met foto’s van de overledenen, kaarsen en dingen waar zij van hielden: eten, drinken, sigaretten of speelgoed. Er hoort water bij tegen de dorst na de lange reis en pan de muerto, een zoet brood met botjes van deeg erop. Oranje goudsbloemen, in Mexico cempasúchil, zouden met hun kleur en geur de zielen de weg wijzen. Vaak worden van de bloemblaadjes paadjes gestrooid naar het altaar.

Suikerschedels en La Catrina

De kleurige schedels van suiker of chocolade, calaveras, staan vaak met de naam van een overledene of juist van een levende vriend op het altaar. Het bekendste figuur is La Catrina, een skelet van een deftige dame met een grote hoed. De Mexicaanse kunstenaar José Guadalupe Posada maakte haar begin twintigste eeuw als spotprent op Mexicanen die zich zo Europees mogelijk voordeden. De boodschap was dat iedereen onder de huid hetzelfde skelet is. Schilder Diego Rivera gaf haar later de naam Catrina. Tegenwoordig schminken veel mensen zich als Catrina.

Geen Mexicaanse Halloween

Doordat het feest vlak na Halloween valt en er ook skeletten bij horen, worden de twee vaak verward. Halloween draait om griezelen, Día de los Muertos om het eren en herdenken van dierbaren. De grote optocht in Mexico-Stad is wel nieuw: die werd voor het eerst gehouden in 2016, nadat een vergelijkbare parade in de James Bond-film Spectre veel toeristen trok. De animatiefilm Coco uit 2017 maakte het feest wereldwijd bekend.

Ook in Europa worden de doden begin november herdacht, met Allerheiligen en Allerzielen. Meer gedenkdagen uit allerlei culturen staan in de kalender met alle feestdagen van 2027.

Cultuurwijs is een uitgave van Mindbogglingmedia B.V., Dokter van Deenweg 162, 8025 BM Zwolle. KvK 85952516.
Over de redactie · Redactioneel beleid · Colofon