The Beanery van de Amerikaanse kunstenaar Edward Kienholz is een nagebouwde kroeg waar je als bezoeker echt in kunt stappen, compleet met stamgasten, geroezemoes en een dranklucht. Het werk uit 1965 hoort bij de collectie van het Stedelijk Museum Amsterdam en geldt daar als een van de meest geliefde stukken. Achter de grap van een café in een museum zit een somber beeld van tijd die verdaan wordt.
The Beanery in het kort
| Kunstenaar | Edward Kienholz (1927–1994) |
|---|---|
| Jaar | 1965 |
| Soort werk | Tableau: een ruimte met figuren en voorwerpen waar de bezoeker doorheen loopt |
| Afmetingen | 253 × 670 × 190 cm |
| Figuren | Zeventien, bijna allemaal met een klok als gezicht |
| Collectie | Stedelijk Museum Amsterdam |
Een kroeg uit Los Angeles
Het voorbeeld bestaat echt. Barney’s Beanery werd in 1920 in Berkeley opgericht door John Anthony, bijgenaamd Barney, en verhuisde in 1927 naar Santa Monica Boulevard in West Hollywood. Het werd een plek waar filmsterren kwamen en in de jaren zestig en zeventig ook muzikanten, schrijvers en kunstenaars. Kienholz was er zelf vaste klant.
Hij zou ongeveer een half jaar aan zijn versie hebben gewerkt en bouwde de bar na tot en met de flessen en de bordjes aan de wand. In oktober 1965 liet hij het resultaat voor het eerst zien, op een toepasselijke plek: het parkeerterrein van de kroeg zelf, drie dagen lang. Over de schaal zijn de beschrijvingen het niet eens. Sommige spreken van een café op ware grootte, andere van een versie op twee derde van het origineel. Ruim is het er in elk geval niet: een van de drie opgegeven maten bedraagt maar 190 centimeter.
Klokken op tien over tien
Binnen zitten en staan zeventien figuren aan de bar en in de zitjes. Bijna allemaal hebben ze in plaats van een gezicht een klok, en al die klokken staan stil op tien over tien. Alleen de barman, een portret van eigenaar Barney, heeft een gewoon hoofd. De tijd is hier letterlijk blijven steken. Het enige wat beweegt, is de bezoeker.
De andere zintuigen doen ook mee. Een geluidsband laat doorlopend gepraat, gelach, rinkelende glazen en muziek horen. Kienholz gaf zijn kroeg ook een geur mee; genoemd worden spekvet, urine, mottenballen en bier. Over alles heen ligt een laag kunsthars, die de figuren onder het lamplicht een onnatuurlijke glans geeft.
Buiten, bij de ingang, zit een krant uit 1965 met de kop Children Kill Children in Vietnam. Daarmee zet Kienholz de werkelijke tijd tegenover de dode tijd aan de bar: buiten gebeurt de geschiedenis, binnen wordt de avond weggedronken. Wie door de klapdeurtjes naar binnen gaat, laat het nieuws achter zich.
Kienholz en zijn tableaus
Edward Kienholz werd op 23 oktober 1927 geboren in Fairfield in de Amerikaanse staat Washington en groeide op een boerderij op, waar hij timmeren en sleutelen leerde. Een kunstopleiding maakte hij niet af. In Los Angeles was hij in 1957 een van de oprichters van de Ferus Gallery, maar al een jaar later verkocht hij zijn aandeel om zich aan zijn eigen werk te wijden.
Dat werk begon met reliëfs van afgedankt materiaal en groeide uit tot complete ruimtes met levensgrote, van echte mensen afgegoten figuren. Zelf sprak hij van tableaus. Als inspiratiebron wordt gewezen op de tableaux vivants die hij in zijn jeugd in kerken en in het dorpshuis van Fairfield had gezien. Zijn onderwerpen waren zelden vrolijk: wachten en ontbering, racisme, mensen aan de rand van de samenleving. Vanaf 1972 werkte hij samen met zijn vrouw Nancy Reddin Kienholz. In de jaren tachtig maakte het echtpaar The Hoerengracht, een nagebouwd stuk Amsterdamse rosse buurt. Kienholz overleed op 10 juni 1994 in Hope, Idaho.
Naar Amsterdam
In het voorjaar van 1970, van 27 maart tot 10 mei, was The Beanery in het Stedelijk Museum te zien op de tentoonstelling Tableaux. Fotograaf Ed van der Elsken legde de kunstenaar toen vast in zijn eigen kroeg. Het werk kwam in de collectie van het museum; het precieze jaar van verwerving hebben we in de geraadpleegde bronnen niet kunnen vaststellen.
De harslaag waarmee Kienholz alles had overgoten, maakte restaureren ingewikkeld. In 2012, in de aanloop naar de heropening van het vernieuwde Stedelijk in september van dat jaar, werd het na uitgebreid onderzoek voor het eerst volledig gerestaureerd door de restauratoren van het museum zelf.
Waar te zien
The Beanery behoort tot de vaste collectie van het Stedelijk Museum Amsterdam. Een bezoeker beschreef dat er maar twee mensen tegelijk naar binnen mochten. Of het werk op dit moment in de zalen staat, hebben we voor deze tekst niet kunnen controleren. Collectieopstellingen wisselen, dus kijk voor een bezoek op de website van het museum.
Bronnen: Wikipedia, The Beanery, L.A. Louver over de restauratie van 2012, Rijksmuseum, foto van Ed van der Elsken (1970), Wikipedia, Edward Kienholz. Laatst bijgewerkt: 10 oktober 2026.