Pinksteren: wat vieren christenen eigenlijk?

Pinksteren valt vijftig dagen na Pasen en is na Kerstmis en Pasen het derde grote feest van het christendom. Christenen vieren dan dat de Heilige Geest neerdaalde op de leerlingen van Jezus. Voor veel Nederlanders is het vooral een lang weekend, met Tweede Pinksterdag als vrije maandag.

Pinksteren in het kort

Pinksteren 2027 Zondag 16 en maandag 17 mei
Pinksteren 2028 Zondag 4 en maandag 5 juni
Wat wordt gevierd De komst van de Heilige Geest
Datum Zevende zondag na Pasen, vijftig dagen na Paaszondag
Officiële feestdag Ja, beide dagen

Het verhaal van Pinksteren

Het verhaal staat in het tweede hoofdstuk van Handelingen. Na de hemelvaart van Jezus zijn zijn leerlingen bij elkaar in Jeruzalem. Er klinkt een geluid als van een harde wind en op ieders hoofd verschijnt iets wat op een vlam lijkt. De leerlingen beginnen te spreken in talen die ze niet kenden. In de stad zijn op dat moment veel joodse pelgrims uit andere landen, en die horen hen ieder in hun eigen taal. Petrus houdt een toespraak, en volgens het verhaal laten zich die dag zo’n drieduizend mensen dopen.

Omdat de groep volgelingen vanaf dat moment naar buiten trad, noemen christenen Pinksteren ook wel de verjaardag van de kerk.

Waar komt de naam vandaan?

Pinksteren komt van het Griekse pentèkostè, de vijftigste dag. Dat woord werd al gebruikt voor het joodse Wekenfeest, Sjavoeot, dat vijftig dagen na Pesach valt. De leerlingen waren voor dat joodse feest in Jeruzalem, wat verklaart waarom er zoveel buitenlanders in de stad waren. Ook in het christendom bleef de telling van vijftig dagen na Pasen bestaan.

Symbolen

De Heilige Geest wordt meestal afgebeeld als een witte duif, naar het verhaal van de doop van Jezus. Ook vlammen en wind zijn symbolen van Pinksteren. De liturgische kleur in de kerk is rood, de kleur van vuur.

Oude gebruiken in Nederland

Rond Pinksteren bestonden in Nederland allerlei volksgebruiken, waarvan er een paar nog bestaan. Op de zaterdag ervoor was het Luilak: kinderen trokken in de vroege ochtend lawaaiend door de straten om langslapers wakker te maken. In de Zaanstreek en delen van Noord-Holland gebeurt dat nog steeds. In Twente en de Achterhoek kozen kinderen vroeger een Pinksterbruid, een meisje dat met bloemen werd versierd en langs de deuren ging.

De pinksterbloem, een lichtpaarse bloem in vochtige weilanden, dankt haar naam aan de bloeitijd rond dit feest. En het festival Pinkpop in Limburg heet zo omdat het oorspronkelijk altijd met Pinksteren werd gehouden.

Pinksteren en Hemelvaart

Tien dagen voor Pinksteren valt Hemelvaartsdag, altijd op een donderdag. Samen met Pasen vormen deze feesten het slot van de paasperiode. Alle data staan in de kalender met feestdagen van 2027 en bij de christelijke feestdagen.

Cultuurwijs is een uitgave van Mindbogglingmedia B.V., Dokter van Deenweg 162, 8025 BM Zwolle. KvK 85952516.
Over de redactie · Redactioneel beleid · Colofon