Elk jaar in december trekken we massaal de kerstbomen, kerststallen en kerstlampjes uit de kast. Ook een maretak en een dennenkrans zijn al van oudsher favoriet decoratiemateriaal. En dan heb je ook nog zoiets als een guirlande. Een wat? Ja, een guirlande. Misschien wel de oudste soort kerstversiering die er bestaat. Daar vertellen we je in dit artikel alles over!

Decoratieslinger

Laten we bij het begin beginnen. Misschien heb je nog nooit van het woord ‘guirlande’ gehoord. Een guirlande wordt in Nederland ook wel een festoen genoemd. Het is decoratiemateriaal gemaakt van fruit, bladeren of bloemen in de vorm van een slinger. Deze slinger wordt aan de uiteinden omhoog gehouden door bijvoorbeeld linten of medaillons. En daaraan kan het ornament meteen opgehangen worden.

Ontstaan in de Renaissance

De culturele waarde van de guirlande moet je niet onderschatten. De oorsprong van deze versiering ligt namelijk in de Renaissance. Dat is dé periode na de middeleeuwen, die in de Europese geschiedenisboeken bekendstaat als de wederopbloei van de cultuur van de klassieke oudheid. Ook tijdens de barokperiode en binnen de Lodewijk XVI-stijl werden de festoenen veel gebruikt als versiering.

De guirlandes werden toen vooral gezien in de vorm van gesneden hout of gehouden steen. Bijvoorbeeld om kapitelen, raampartijen en pilasters te versieren. En dat is vandaag de dag nog steeds te zien aan de gevel van de Sint-Michielskerk in de Belgische stad Leuven. Die is voorzien van zogenoemde klauwstukken van gebeeldhouwde guirlande; prachtig gedetailleerde decoratie aan het gebouw.

Guirlande met Kerstmis

Tegenwoordig zien we de guirlande voornamelijk terug in de vorm van kerstversiering. Decoratie gemaakt van dennen-, buxus of conifeertakken die vaak wordt opgeleukt met lampjes, kerstballen en soms letters met een bijzondere kerstwens. De kerstfestoenen krijgen buiten vaak een leuk plekje aan de gevels, binnenruimtes of bijvoorbeeld boven de winkelstraten. Maar ze zijn ook binnen een veel geziene versiering. Aan het plafond, op de schouw van de openhaard of boven de voordeur bijvoorbeeld.

Verschillende vormen

Behalve de verschillende soorten samenstellingen en gebruiken van de guirlandes, vind je de stukken ook in diverse vormen. Zo heb je naast de welbekende horizontale festoen, ook een afhangende festoen. Oftewel een verticale variant, waarbij maar één punt aan een lint wordt opgehangen. Deze zie je bijvoorbeeld veel terug in het decoratieprogramma van het Paleis op de Dam.

Decoratie materialen

Zoals gezegd kan de guirlande dus gemaakt zijn van hout, steen en kerstgroen. Maar de meest gebruikte materialen waarmee festoenen tegenwoordig nog worden gemaakt, zijn objecten als bloemen, bladeren en vruchten. In theorie kun je ze eigenlijk met alles maken. Zo kun je guirlandes op tropische bestemmingen ook nog wel eens tegenkomen van objecten als schelpen, versteend koraal en aangespoeld drijfhout.

Zelf guirlande maken

Wanneer je de juiste materialen in huis hebt, kun je een guirlande ook heel gemakkelijk zelf maken. Je hebt een stuk dik touw van ongeveer een meter nodig waaraan je je versieringen gaat bevestigen met de hulp van ijzerdraad. Als je het voor Kerstmis doet het beste dus groensoorten zoals dennentakken, blauwspar of buxustakjes. Ook dennenappels en linten kunnen er leuk bij zijn. Maar ook buiten de feestdagen zijn natuurlijke materialen een goed idee.

Tip: breek de takken in stukken van 15 tot 20 centimeter en gebruik zoveel mogelijk takjes met veel blad. Die vullen de boel makkelijk op en zo kun je dus wat sneller je festoen vol maken. Als je gebruik maakt van verschillende soorten groen – wat wel het leukste is –, houd ze dan tijdens het maken van de guirlande gesorteerd in hoopjes. Dat maakt het afwisselen wat makkelijker. Doe eerst een rondje met het één, en daarna weer met het ander.

De stelen bind je steeds vast met het ijzerdraad, tot je het touw bijna helemaal hebt bedekt. Op het laatste deel zullen nog takken te zien zijn. Die kun je mooi wegwerken met wikkeldraad en jutedraad. Zorg dat je het dikke touw dubbelgevouwen versiert en vastwikkelt, zodat je een lus overhoudt waaraan je de guirlande heel makkelijk kunt ophangen. Mocht dat niet lukken, dan kun je het eindresultaat altijd nog als liggend stuk op tafel leggen bijvoorbeeld. Is je tafel tijdens het kerstdiner meteen leuk versierd!